zaterdag 11 mei 2013

Nationale Molendag

Op heel veel molens zijn men al dagen bezig met de voorbereidingen voor de Nationale Molendag. Helaas is dat in onze molen anders. Zolang onze molen niet bezocht kan worden door bezoekers, het is immers een molen waarvan de vertrekken bewoond zijn, zal onze molen niet actief aan de binnen- en buitenzijde van de molen kunnen meedoen. Graag zou ik willen vertellen hoe mooi en origineel onze molen in Welsum is. Ik wil de bezoekers wijzen op de originaliteit van onze molen omdat er in de afgelopen 42 jaar geen molenaar(s) aanwezig is geweest. Graag zou ik de stenen willen laten draaien omdat er dan graan gemalen wordt en wil ik je graag laten zien waarom de windmolen zo'n machtig mooi werktuig is.
Al dit moois en al deze informatie moet ik achterwege houden omdat ik het je niet kan laten zien. Wat ik wel kan doen is vaak en regelmatig foto's van onze mooie omgeving, van onze molen en over onze activiteiten vertellen.
Ik zit er over te denken om een serie te maken, met heel veel details, over de binnen- en buitenzijde van onze molen. Waarom zijn dingen zoals ze zijn en waarom is dat zo op onze molen? Is er iets te vertellen over de vele "littekens" die zichtbaar zijn hoe het vroeger op deze molen was? Je begrijpt dat dit heel veel tijd en energie van mij gaat vergen om dit moois allemaal te laten zien.
Maar misschien kan ik al met een klein voorproefje beginnen. Een test met een nieuw nieuwerwets speledingetje kan misschien al een klein beetje de sluier oplichten.

Na een natte start van de dag zag ik in de verte de opklaring vooraf gaand met een complete windstilte op mij afkomen.
De kap een beetje ruimend (met de klok mee) gekruid om de aankomende windrichting recht op de kop te hebben. Nu is het wachten op de wind. Natte planken op de stelling, felle opklaringen en prachtige vergezichten. Wat wil een molenaar nog meer? Juist ja, een beetje wind. En die kwam er, na een poosje.



dinsdag 30 april 2013

Kroningsdag

Vandaag was ik vroeg op de molen om alles op tijd klaar te krijgen. Een druk programma voor vandaag.
het is 09:00 uur wanneer ik Hans al boven in de kap aantref, hij is daar de voorbereidingen aan het doen. Voor we verder gaan gaat eerst de drie-kleur met wimpel opnieuw in top, net als afgelopen zaterdag.  Daarna zijn de zeilen voorlegt en daar horen natuurlijk ook de vlaggen bij. De extra vlaggen aan de stelling maken het feest compleet. En weer draaien. Nu met de feestelijke pavoisering voor het koninklijke paar. 
Om niets te missen is de TV geïnstalleerd en zien we kroning live op de molen. Wat willen we nog meer. Na de balkonscène als een speer terug naar Apeldoorn om daar de muzikale plichtplegingen te volbrengen. Ook daar gaat het op tijd en weten we het Wilhelmus strak te spelen. Wat muzikale omlijstingen en kunnen ook daar de Koningdagspelen van start. Het weer zit fantastisch mee. En toen weer terug naar de molen. De molen was in de vreugd achtergelaten en zagen we al van verre staan. Na wat kruiwerk staat hij weer strak op het noorden en draaien we weer. 
Samen met mijn vrouw zie ik de beelden van de kerk voorbij komen en  daar hoort het afleggen van de eed ook bij. Wat hapjes en een alcoholvrij drankje verhoogd de feestvreugde. Toen volgde een officieel momentje, maar daarover de volgende keer. Het was een prachtige Nederlandse dag, met voor Prins Willem-Alexander een nieuwe baan ... Koning der Nederlanden, Hoera, Hoera, Hoera!!


maandag 29 april 2013

De voorbereidingen ...

Bij aankomst bij de molen zijn de stellingdeuren open gegaan en werd de grote drie-kleur met wimpel in de mast gehesen. Prins Willem-Alexander is vandaag jarig. Zijn laatste verjaardag ... als Prins van Oranje.
Een rustige wind uit het NNO sten, daar begonnen we mee. Hans is er vandaag niet dus moet ik de zeilen zelf voorleggen. Een stukje kruien om toch het maximale mee te pakken en daar draaide hij weer. We draaien vandaag voor de Prins (van Oranje).
Vandaag geen lessen en dus werden er andere klusjes aangepakt. Zo werd er weer een deel van het varkensvet verwerkt en ging de bezem door de molen. Het staat er weer keurig bij.

Toen de voorbereidingen voor a.s. dinsdag, de laatste Koninginnedag. Ik heb de vlaggen opgezocht, de kleine masten met elk een vlag klaargezet, de grote vlag met wimpel komt daar straks bij te liggen.
Dinsdag 30 april zal de molen in Welsum draaien, met de vlaggen in de top. Het zal een mooie dag worden. Het weer zal meewerken en de molen zal draaien. Toch moet de molenaar nog wel zijn verplichtingen nakomen. Omstreeks 10:30 uur wordt de molen in de vreugd gezet en verlaat de molenaar de stelling. Terug naar Apeldoorn. Om 11:45 uur moet de molenaar namelijk beginnen met de aubade, wat vrolijke deuntjes voor de bevolking en zal er dus gezongen gaan worden en aansluitend zal om 12:00 uur het Wilhelmus gaan klinken. De molenaar blaast op zijn trombone de eerste partij. Na een mini-concert terug naar huis en weer naar de molen.
De molenaars-vrouw gaat ook meekomen en we zullen in de molen de TV-beelden kunnen volgen. Ik heb Digitenne geïnstalleerd en we kunnen deze mooie Kroningsdag dag volgen. Alles staat klaar, laat Koninginnedag maar voorbij gaan ... Op naar 27 april 2014, Koningsdag.

zaterdag 20 april 2013

Het voorjaarszonnetje

Het was een druk weekendje vrijwillig molenaar zijn. Eerst gisteren,vrijdag, in Vaassen de hele dag op de Daams' molen gedraaid en vandaag in Welsum.
Gisteren was een mooie dag met voldoende wind. Altijd leuk om in Vaasen te draaien, daar staat de molendeur open om het publiek te ontvangen. De molen staat in het centrum tegenover twee grote supermarkten, dus er zijn voldoende mensen die de molen hebben zien draaien. Oma met haar kleinzoon beklommen als eerste de trappen. Een hele klim naar de stelling. Daar blijft oma bij de stellingdeur staan en kijkt angstig van zich af. Dat is toch een flinke hoogte. De kleinzoon wordt in zijn kraag gegrepen en moet bij oma blijven. Ik neem het jongetje van oma over en neem hem mee naar de draaiende wieken. Je ziet het, hij vindt het prachtig. Toen met deze mensen naar binnen en de jongste wat meel in de hand gegeven. Dat is mooi spul en het stuift zo leuk. Maar waar wordt dat gemaakt? We gaan een zolder hoger en komen bij de stenen. Hier vinden we mais in de kaar. Hoger mogen we niet, daar zijn de grote wielen waar de molen zijn krachten overbrengt op de stenen. In de loop van de middag heb ik meer publiek voorbij zien komen. En zo ging de dag voorbij.

Vanmorgen, op zaterdag, starten we de dag helemaal anders. De kap van de Houdt Braef Stant moet 120 graden naar het noorden gekruid worden. Een flinke zware klus waar je een natte rug van overhoud. Daarna de 4 grote zeilen voorleggen en gelukkig heb ik hier hulp van leerling Hans. Dan kan ik mij rustig even bezig houden met het ont-algen van de stellingplanken, net als vorige week.
Je kan al goed zien dat de poetsbeurt van vorige week een goede uitwerking heeft gehad. De zon heeft de alg al flink weggebrand.
Nog maar eens zwabberen, dan worden de planken nog schoner en zijn ze na een regenbui niet glad. Na deze gedane arbeid is het lekker uit de wind in de zon. We mogen wel uitkijken anders worden we nog bruin ook.
Ondertussen het weerkaartje maar weer eens uit de zak gehaald en Hans even aan de tand gevoelt. Het begint steeds serieuzer te worden, en Hans heeft dat in de gaten. Toen het mooie weer bestudeert. Wind uit het noorden en de wolken komen uit het oosten. Wat is hier aan de hand? De uitleg volgt. En hoe hoog zijn deze wolken en tot welke familie behoren zij? Is het te voorspellen wat het weer gaat doen? Gelukkig hoeft de molenaar zich daar niet mee bezig te houden, die hoeft alleen de wetenschap van de aankomende uren te kennen. En die ziet er goed uit!
Controle in de kap of de lagers nog goed gesmeerd zijn? We hebben nieuw vet en dat gaat fantastisch. Terug naar de boeken en de tijd vliegt. Afzeilen en de aantal omwentelingen in het logboek geschreven. In 4 uur tijd toch ruim 3200 rondjes gedraaid. Niet slecht voor zo'n mooie zonnige dag. De volgende keer een beetje crème meenemen.

zaterdag 13 april 2013

We zijn weer op de Molen

Na een drukke tijd met veel verplichtingen en twee weken geleden ons jaarlijks uitje, zijn we vandaag weer terug op de molen. Als eerste gaan de stellingdeuren open om de frisse lucht zijn kans te geven. Ook Hans, de MIO (Molenaar In Opleiding) is aanwezig en was zelfs bij aankomst al de nodige voorbereidingen aan het treffen. Zelfstandigheid moet je bevorderen, dus een schouderklopje is op zijn plaats.
In de kap is goed zichtbaar dat de vogels al druk in de weer zijn met hun nesten. Helaas voor hun, wij willen geen nesten in de kap. Dus alle nobele arbeid ten spijt, de takjes zijn door ons uit het kruiwerk verwijderd zodat we straks de kap op de wind kunnen draaien. Ook de overige naar binnengebrachte natuurproducten moeten maar eens bij elkaar geveegd worden. Een kleine voorjaarsschoonmaak in de kap en deze ziet er weer toonbaar uit.

Een redelijke wind uit het ZO zorgt er zelfs voor dat we met blote benen en geknipte nagels kunnen draaien
(zonder zeilen en zonder steekborden). Eerst naar de koffie. Om er toch wat tempo in te krijgen gaan de steekborden er in en gaan we met 4 volle zeilen draaien. Kijk, nu zie je een molen draaien. Met een leuke snelheid van 60 enden per minuut kunnen we genieten van een lekker briesje en een mager zonnetje.

Ondertussen wordt de stelling behandeld tegen de algengroei. De groene aanslag zal in de aankomende dagen worden weggebrand en houden we een mooie schone, en dus niet groene, stelling over.
Deze actie zullen we volgende week nog eens herhalen voor het optimale resultaat.
In de middag duiken we in de boeken van Hans en nemen het nodige door over de veiligheid voor de molenaars, zijn bezoekers en de molen zelf. Aansluitend worden de smeermiddelen in de molen besproken en hoe daar mee om te gaan. Ja, ja, de tijd vliegt en binnen de kortste keren is het al 4 uur geweest en moeten de zeilen weer opgerold worden. Het was een mooi dagje op de molen.

zaterdag 30 maart 2013

De Molenaars uit Gelderland gaan op excursie

Het was al aangekondigd, de Molenaars uit Gelderland gaan op excursie. Ook deze molenaar komt uit Gelderland, Apeldoorn, maar draait in Overijssel, Welsum.
De molenaars hadden een goede dag uitgezocht, er was geen wind. Dus geen man overboord, de molens in Gelderland hadden na een lange periode van harde wind, vandaag rust.
We begonnen op tijd in Winterswijk. De Venemansmolen. Een mooi molencomplex met ontmoetingsruimte, een museum waar een dieselmotor draait en daarboven een zolder met allerlei aangedreven machines. Ook een silo met graan is hierboven te vinden. Beneden een maalstoel en ook deze natuurlijk aangedreven door de diesel. Vroeger stond hier een stoommachine. De molen heeft een reisje gemaakt. Hij komt als houtzaagmolen uit Zandam-Oost en is omgebouwd tot korenmolen.
Daarna een korte reis naar de andere zijde van Winterswijk, Korenmolen de Bataaf. Ook deze heeft een prachtig molencomplex met houten schuren en een gemeenschappelijke ruimtes onder de molen. Oorspronkelijk een beltmolen, maar de belt (bult van aarde) is vervangen door muren en dus krijg je ruimte voor b.v. exposities of verhuurmogelijkheden. De romp van de molen is bijzonder te noemen, stalen gegalvaniseerde platen. Dit zie je niet vaak. Helaas er was nog steeds geen wind, dus kon de molen ook niet draaien.
Van Winterswijk naar de grens is een klein stukje. Daar staat net over de grens de Bockwindmühle. Een molen in aanbouw. De standaardmolen is uit Oost-Duitsland gehaald en wordt door de Weseker Muhlenverein eigen handig opgebouwd. De molen heeft een houten as met een gietijzeren opsteekkop. Het mooie van deze molen is dat het oude geraamte aan de binnenzijde wordt bewaard en aan de buitenzijde en volledige nieuwe houten beplanking wordt aangebracht. Een mooi initiatief van deze vereniging. Nu nog een molenaar voor deze molen vinden.
Daarna werd het tijd voor een pannenkoek met spek. Het was al een lange ochtend geweest. De eetlust was opgewekt. Een korte rust van een uur en we gaan naar de volgende plaats, Aalten.
Op bezoek bij Meester Molenbouwer Vaags. Hier zijn in de werkplaats verschillende processen te volgen, met als uitschieter de Meester fabricage van de roeden. Specialistisch werk met vele regels en voorwaarden. Tegenwoordig worden daar ook de roeden weer geklonken. Helaas nog niet voor Nederland, maar onze zuiderburen mogen ze al wel gebruiken.
Vanuit Aalten naar de Mallumse Molen in Eibergen. Yep, een watermolen. Even wat anders, want als je geen wind hebt, is er nog altijd water in Nederland. Hier zien we een pelinrichting, maar dan ook werkend. Voor mij de eerste keer dat ik het geluid hoor van het gerst dat langs het blik strijkt. Ruisen, het lijkt wel of er water stroomt. Een mooie opstelling met onder in de molen een expositieruimte en daar waar natuurlijk het gepelde product tot gort uit de zeef komt. Dit proces wordt 3 tot 4 keer herhaald. Daarna is de gerst gepeld en mag je spreken over (parel) gort.
En dan naar de laatste molen, de Zwiepse Molen in Zwiep - bij Lochem. In deze molen een opstelling om energie op te wekken. Een generator draait mee op het spoorwiel. Het is de eerste keer dat een generator in een oude windmolen is geplaatst. De opbrengst is nog zeer beperkt, maar een mooi initiatief om de molen een hedendaagse ontwikkeling mee te geven. De opgewekte windenergie stroomt zachtjes terug naar het stroomnet. Alle processen zijn niet zonder slag of stoot verlopen, zoals dat vaak gaat bij een vooruitstrevend modern idee.
Al met al was het weer een prachtige dag waar de molenaars konden bijpraten, kennis opdoen en de gezamenlijke liefhebberij konden delen.

zaterdag 16 maart 2013

De Molen in volle Glorie

De weersverwachting was voor een molenaar prettig te noemen. Er is wind voorspeld en niet zo'n klein beetje. Zoals gebruikelijk in de ochtend de weersites bezocht en nagelezen wat we vandaag van het weer mogen verwachten. Een redelijke constante stroming uit het zuiden brengt ons stabiel weer met mogelijk een licht zonnetje. De windkracht zal over de gehele dag ongeveer hetzelfde blijven, windkracht 5, zeggen ze.

In de afgelopen week ben ik op zoek geweest naar een ouderwetse gehaktmolen. Gietijzer, met boven op een kelkje, een slinger er aan en het binnenwerk is een wormwiel waardoor het vlees door kleine mesjes fijn wordt gesneden en door gaatjes naar buiten wordt geperst.
Wat moet je met zo'n ding op de molen?
Ja, het is een heel verhaal maar vorige week zaterdag was ik op de Algemene Ledenvergadering van de Hollandsche Molen in Amsterdam - ik mocht daar mijn getuigschrift ophalen - eindelijk mijn diploma! In het middagprogramma werd de première van de film "Het Hart Van De Molen" getoond. In deze film is heel mooi zichtbaar gemaakt hoe bijzonder de vrijwillige molenaar zijn werk doet op de hedendaagse molen. Wat zijn werkzaamheden zijn en waar hij zich mee bezig houdt. Dus o.a. met het smeren van de verschillende bewegende delen van een molen.
Dat smeren doen we met reuzel, dat heb ik al vaker verteld. In het afgelopen jaar heb ik dat toen gesmolten met een frituurpan. Maar in deze film werd gebruik gemaakt van een gehaktmolen, waar het varkensbuikspek in kleine stukjes in ging en het door gehaktmolen er als bruikbaar vet uitgeperst werd.
De waarde van dit molentje zal inmiddels flink zijn opgelopen, de molenaars zijn natuurlijk massaal op zoek gegaan naar dit handige gereedschap. Maar in de afgelopen week was ik er op tijd bij. Op Marktplaats gezocht en gevonden in Brummen. Daar was duidelijk de film nog niet gezien en de koers van het molentje was nog niet gestegen. Voor een bijzonder mooie prijs heb ik hem opgehaald en het vet lag ook al te wachten.

En er is nog iets bijzonders te melden; er is paardenvet op de molen gebracht. Na lang zoeken en vragen bij veel verschillende slachters heb ik een contact weten te leggen in het westen van het land met een paardenslachter. Deze man heeft er voor gezorgd dat ik mijn paardenvet kreeg. Dit vet wordt in de winter bij voorkeur gebruikt omdat het zachter blijft dan varkensreuzel en dus makkelijker te gebruiken en doordat het zacht blijft beter smeert. Geen idee hoe paardenvet er uit ziet, dus maar snel de verpakking er vanaf en daar is het. 3 Brede stroken van 10 centimeter breed en 35 cm lang, allen één kilo zwaar.

Zoals ik het met varkensreuzel doe, in kleine stukje geknipt en dat is de gehaktmolen in gegaan. Niet met je vingers aanduwen, maar ik heb hier een houten stampertje voor gemaakt. Daar kwam het paardenvet uit de gehaktmolen, boterzacht.

Ondertussen draaide de molen flink door. In de ochtend hadden we de molen opgezeild met 4 volle zeilen.  Maar halverwege hebben we toch de twee volle zeilen op de buiten roe gezwicht naar twee halve. Nog steeds 80 enden per minuut. Windkracht 5 hebben we deze dag niet gezien, misschien een vlaagje. Lekker pittig kunnen doordraaien en de dag weer goed kunnen afsluiten. Het was een mooie draaidag voor de molen in Welsum.