maandag 29 april 2013

De voorbereidingen ...

Bij aankomst bij de molen zijn de stellingdeuren open gegaan en werd de grote drie-kleur met wimpel in de mast gehesen. Prins Willem-Alexander is vandaag jarig. Zijn laatste verjaardag ... als Prins van Oranje.
Een rustige wind uit het NNO sten, daar begonnen we mee. Hans is er vandaag niet dus moet ik de zeilen zelf voorleggen. Een stukje kruien om toch het maximale mee te pakken en daar draaide hij weer. We draaien vandaag voor de Prins (van Oranje).
Vandaag geen lessen en dus werden er andere klusjes aangepakt. Zo werd er weer een deel van het varkensvet verwerkt en ging de bezem door de molen. Het staat er weer keurig bij.

Toen de voorbereidingen voor a.s. dinsdag, de laatste Koninginnedag. Ik heb de vlaggen opgezocht, de kleine masten met elk een vlag klaargezet, de grote vlag met wimpel komt daar straks bij te liggen.
Dinsdag 30 april zal de molen in Welsum draaien, met de vlaggen in de top. Het zal een mooie dag worden. Het weer zal meewerken en de molen zal draaien. Toch moet de molenaar nog wel zijn verplichtingen nakomen. Omstreeks 10:30 uur wordt de molen in de vreugd gezet en verlaat de molenaar de stelling. Terug naar Apeldoorn. Om 11:45 uur moet de molenaar namelijk beginnen met de aubade, wat vrolijke deuntjes voor de bevolking en zal er dus gezongen gaan worden en aansluitend zal om 12:00 uur het Wilhelmus gaan klinken. De molenaar blaast op zijn trombone de eerste partij. Na een mini-concert terug naar huis en weer naar de molen.
De molenaars-vrouw gaat ook meekomen en we zullen in de molen de TV-beelden kunnen volgen. Ik heb Digitenne geïnstalleerd en we kunnen deze mooie Kroningsdag dag volgen. Alles staat klaar, laat Koninginnedag maar voorbij gaan ... Op naar 27 april 2014, Koningsdag.

zaterdag 20 april 2013

Het voorjaarszonnetje

Het was een druk weekendje vrijwillig molenaar zijn. Eerst gisteren,vrijdag, in Vaassen de hele dag op de Daams' molen gedraaid en vandaag in Welsum.
Gisteren was een mooie dag met voldoende wind. Altijd leuk om in Vaasen te draaien, daar staat de molendeur open om het publiek te ontvangen. De molen staat in het centrum tegenover twee grote supermarkten, dus er zijn voldoende mensen die de molen hebben zien draaien. Oma met haar kleinzoon beklommen als eerste de trappen. Een hele klim naar de stelling. Daar blijft oma bij de stellingdeur staan en kijkt angstig van zich af. Dat is toch een flinke hoogte. De kleinzoon wordt in zijn kraag gegrepen en moet bij oma blijven. Ik neem het jongetje van oma over en neem hem mee naar de draaiende wieken. Je ziet het, hij vindt het prachtig. Toen met deze mensen naar binnen en de jongste wat meel in de hand gegeven. Dat is mooi spul en het stuift zo leuk. Maar waar wordt dat gemaakt? We gaan een zolder hoger en komen bij de stenen. Hier vinden we mais in de kaar. Hoger mogen we niet, daar zijn de grote wielen waar de molen zijn krachten overbrengt op de stenen. In de loop van de middag heb ik meer publiek voorbij zien komen. En zo ging de dag voorbij.

Vanmorgen, op zaterdag, starten we de dag helemaal anders. De kap van de Houdt Braef Stant moet 120 graden naar het noorden gekruid worden. Een flinke zware klus waar je een natte rug van overhoud. Daarna de 4 grote zeilen voorleggen en gelukkig heb ik hier hulp van leerling Hans. Dan kan ik mij rustig even bezig houden met het ont-algen van de stellingplanken, net als vorige week.
Je kan al goed zien dat de poetsbeurt van vorige week een goede uitwerking heeft gehad. De zon heeft de alg al flink weggebrand.
Nog maar eens zwabberen, dan worden de planken nog schoner en zijn ze na een regenbui niet glad. Na deze gedane arbeid is het lekker uit de wind in de zon. We mogen wel uitkijken anders worden we nog bruin ook.
Ondertussen het weerkaartje maar weer eens uit de zak gehaald en Hans even aan de tand gevoelt. Het begint steeds serieuzer te worden, en Hans heeft dat in de gaten. Toen het mooie weer bestudeert. Wind uit het noorden en de wolken komen uit het oosten. Wat is hier aan de hand? De uitleg volgt. En hoe hoog zijn deze wolken en tot welke familie behoren zij? Is het te voorspellen wat het weer gaat doen? Gelukkig hoeft de molenaar zich daar niet mee bezig te houden, die hoeft alleen de wetenschap van de aankomende uren te kennen. En die ziet er goed uit!
Controle in de kap of de lagers nog goed gesmeerd zijn? We hebben nieuw vet en dat gaat fantastisch. Terug naar de boeken en de tijd vliegt. Afzeilen en de aantal omwentelingen in het logboek geschreven. In 4 uur tijd toch ruim 3200 rondjes gedraaid. Niet slecht voor zo'n mooie zonnige dag. De volgende keer een beetje crème meenemen.

zaterdag 13 april 2013

We zijn weer op de Molen

Na een drukke tijd met veel verplichtingen en twee weken geleden ons jaarlijks uitje, zijn we vandaag weer terug op de molen. Als eerste gaan de stellingdeuren open om de frisse lucht zijn kans te geven. Ook Hans, de MIO (Molenaar In Opleiding) is aanwezig en was zelfs bij aankomst al de nodige voorbereidingen aan het treffen. Zelfstandigheid moet je bevorderen, dus een schouderklopje is op zijn plaats.
In de kap is goed zichtbaar dat de vogels al druk in de weer zijn met hun nesten. Helaas voor hun, wij willen geen nesten in de kap. Dus alle nobele arbeid ten spijt, de takjes zijn door ons uit het kruiwerk verwijderd zodat we straks de kap op de wind kunnen draaien. Ook de overige naar binnengebrachte natuurproducten moeten maar eens bij elkaar geveegd worden. Een kleine voorjaarsschoonmaak in de kap en deze ziet er weer toonbaar uit.

Een redelijke wind uit het ZO zorgt er zelfs voor dat we met blote benen en geknipte nagels kunnen draaien
(zonder zeilen en zonder steekborden). Eerst naar de koffie. Om er toch wat tempo in te krijgen gaan de steekborden er in en gaan we met 4 volle zeilen draaien. Kijk, nu zie je een molen draaien. Met een leuke snelheid van 60 enden per minuut kunnen we genieten van een lekker briesje en een mager zonnetje.

Ondertussen wordt de stelling behandeld tegen de algengroei. De groene aanslag zal in de aankomende dagen worden weggebrand en houden we een mooie schone, en dus niet groene, stelling over.
Deze actie zullen we volgende week nog eens herhalen voor het optimale resultaat.
In de middag duiken we in de boeken van Hans en nemen het nodige door over de veiligheid voor de molenaars, zijn bezoekers en de molen zelf. Aansluitend worden de smeermiddelen in de molen besproken en hoe daar mee om te gaan. Ja, ja, de tijd vliegt en binnen de kortste keren is het al 4 uur geweest en moeten de zeilen weer opgerold worden. Het was een mooi dagje op de molen.

zaterdag 30 maart 2013

De Molenaars uit Gelderland gaan op excursie

Het was al aangekondigd, de Molenaars uit Gelderland gaan op excursie. Ook deze molenaar komt uit Gelderland, Apeldoorn, maar draait in Overijssel, Welsum.
De molenaars hadden een goede dag uitgezocht, er was geen wind. Dus geen man overboord, de molens in Gelderland hadden na een lange periode van harde wind, vandaag rust.
We begonnen op tijd in Winterswijk. De Venemansmolen. Een mooi molencomplex met ontmoetingsruimte, een museum waar een dieselmotor draait en daarboven een zolder met allerlei aangedreven machines. Ook een silo met graan is hierboven te vinden. Beneden een maalstoel en ook deze natuurlijk aangedreven door de diesel. Vroeger stond hier een stoommachine. De molen heeft een reisje gemaakt. Hij komt als houtzaagmolen uit Zandam-Oost en is omgebouwd tot korenmolen.
Daarna een korte reis naar de andere zijde van Winterswijk, Korenmolen de Bataaf. Ook deze heeft een prachtig molencomplex met houten schuren en een gemeenschappelijke ruimtes onder de molen. Oorspronkelijk een beltmolen, maar de belt (bult van aarde) is vervangen door muren en dus krijg je ruimte voor b.v. exposities of verhuurmogelijkheden. De romp van de molen is bijzonder te noemen, stalen gegalvaniseerde platen. Dit zie je niet vaak. Helaas er was nog steeds geen wind, dus kon de molen ook niet draaien.
Van Winterswijk naar de grens is een klein stukje. Daar staat net over de grens de Bockwindmühle. Een molen in aanbouw. De standaardmolen is uit Oost-Duitsland gehaald en wordt door de Weseker Muhlenverein eigen handig opgebouwd. De molen heeft een houten as met een gietijzeren opsteekkop. Het mooie van deze molen is dat het oude geraamte aan de binnenzijde wordt bewaard en aan de buitenzijde en volledige nieuwe houten beplanking wordt aangebracht. Een mooi initiatief van deze vereniging. Nu nog een molenaar voor deze molen vinden.
Daarna werd het tijd voor een pannenkoek met spek. Het was al een lange ochtend geweest. De eetlust was opgewekt. Een korte rust van een uur en we gaan naar de volgende plaats, Aalten.
Op bezoek bij Meester Molenbouwer Vaags. Hier zijn in de werkplaats verschillende processen te volgen, met als uitschieter de Meester fabricage van de roeden. Specialistisch werk met vele regels en voorwaarden. Tegenwoordig worden daar ook de roeden weer geklonken. Helaas nog niet voor Nederland, maar onze zuiderburen mogen ze al wel gebruiken.
Vanuit Aalten naar de Mallumse Molen in Eibergen. Yep, een watermolen. Even wat anders, want als je geen wind hebt, is er nog altijd water in Nederland. Hier zien we een pelinrichting, maar dan ook werkend. Voor mij de eerste keer dat ik het geluid hoor van het gerst dat langs het blik strijkt. Ruisen, het lijkt wel of er water stroomt. Een mooie opstelling met onder in de molen een expositieruimte en daar waar natuurlijk het gepelde product tot gort uit de zeef komt. Dit proces wordt 3 tot 4 keer herhaald. Daarna is de gerst gepeld en mag je spreken over (parel) gort.
En dan naar de laatste molen, de Zwiepse Molen in Zwiep - bij Lochem. In deze molen een opstelling om energie op te wekken. Een generator draait mee op het spoorwiel. Het is de eerste keer dat een generator in een oude windmolen is geplaatst. De opbrengst is nog zeer beperkt, maar een mooi initiatief om de molen een hedendaagse ontwikkeling mee te geven. De opgewekte windenergie stroomt zachtjes terug naar het stroomnet. Alle processen zijn niet zonder slag of stoot verlopen, zoals dat vaak gaat bij een vooruitstrevend modern idee.
Al met al was het weer een prachtige dag waar de molenaars konden bijpraten, kennis opdoen en de gezamenlijke liefhebberij konden delen.

zaterdag 16 maart 2013

De Molen in volle Glorie

De weersverwachting was voor een molenaar prettig te noemen. Er is wind voorspeld en niet zo'n klein beetje. Zoals gebruikelijk in de ochtend de weersites bezocht en nagelezen wat we vandaag van het weer mogen verwachten. Een redelijke constante stroming uit het zuiden brengt ons stabiel weer met mogelijk een licht zonnetje. De windkracht zal over de gehele dag ongeveer hetzelfde blijven, windkracht 5, zeggen ze.

In de afgelopen week ben ik op zoek geweest naar een ouderwetse gehaktmolen. Gietijzer, met boven op een kelkje, een slinger er aan en het binnenwerk is een wormwiel waardoor het vlees door kleine mesjes fijn wordt gesneden en door gaatjes naar buiten wordt geperst.
Wat moet je met zo'n ding op de molen?
Ja, het is een heel verhaal maar vorige week zaterdag was ik op de Algemene Ledenvergadering van de Hollandsche Molen in Amsterdam - ik mocht daar mijn getuigschrift ophalen - eindelijk mijn diploma! In het middagprogramma werd de première van de film "Het Hart Van De Molen" getoond. In deze film is heel mooi zichtbaar gemaakt hoe bijzonder de vrijwillige molenaar zijn werk doet op de hedendaagse molen. Wat zijn werkzaamheden zijn en waar hij zich mee bezig houdt. Dus o.a. met het smeren van de verschillende bewegende delen van een molen.
Dat smeren doen we met reuzel, dat heb ik al vaker verteld. In het afgelopen jaar heb ik dat toen gesmolten met een frituurpan. Maar in deze film werd gebruik gemaakt van een gehaktmolen, waar het varkensbuikspek in kleine stukjes in ging en het door gehaktmolen er als bruikbaar vet uitgeperst werd.
De waarde van dit molentje zal inmiddels flink zijn opgelopen, de molenaars zijn natuurlijk massaal op zoek gegaan naar dit handige gereedschap. Maar in de afgelopen week was ik er op tijd bij. Op Marktplaats gezocht en gevonden in Brummen. Daar was duidelijk de film nog niet gezien en de koers van het molentje was nog niet gestegen. Voor een bijzonder mooie prijs heb ik hem opgehaald en het vet lag ook al te wachten.

En er is nog iets bijzonders te melden; er is paardenvet op de molen gebracht. Na lang zoeken en vragen bij veel verschillende slachters heb ik een contact weten te leggen in het westen van het land met een paardenslachter. Deze man heeft er voor gezorgd dat ik mijn paardenvet kreeg. Dit vet wordt in de winter bij voorkeur gebruikt omdat het zachter blijft dan varkensreuzel en dus makkelijker te gebruiken en doordat het zacht blijft beter smeert. Geen idee hoe paardenvet er uit ziet, dus maar snel de verpakking er vanaf en daar is het. 3 Brede stroken van 10 centimeter breed en 35 cm lang, allen één kilo zwaar.

Zoals ik het met varkensreuzel doe, in kleine stukje geknipt en dat is de gehaktmolen in gegaan. Niet met je vingers aanduwen, maar ik heb hier een houten stampertje voor gemaakt. Daar kwam het paardenvet uit de gehaktmolen, boterzacht.

Ondertussen draaide de molen flink door. In de ochtend hadden we de molen opgezeild met 4 volle zeilen.  Maar halverwege hebben we toch de twee volle zeilen op de buiten roe gezwicht naar twee halve. Nog steeds 80 enden per minuut. Windkracht 5 hebben we deze dag niet gezien, misschien een vlaagje. Lekker pittig kunnen doordraaien en de dag weer goed kunnen afsluiten. Het was een mooie draaidag voor de molen in Welsum.

vrijdag 15 maart 2013

90 jaar jong, de Hollandsche Molen

90 jaar De Hollandsche Molen!
Bron: de Hollandsche Molen, Geplaatst op 29-01-2013

De Hollandsche Molen viert dit jaar het 90-jarig bestaan. Verspreid over het jaar staat de vereniging  op verschillende manieren feestelijk stil bij deze mijlpaal.
Op 9 maart wordt tijdens de jaarlijkse ledenvergadering te Amsterdam het officiële startsein van het jubileumjaar gegeven. Andere hoogtepunten zijn de extra feestelijke Nationale Molendag op 11 en 12 mei en een speciale molenpostzegelserie die PostNL in juni uitgeeft. 
Opgericht in 1923 om vooral de enorme sloopwoede van die tijd een halt toe te roepen, ontwikkelde De Hollandsche Molen zich tot een krachtige organisatie die zich niet alleen met succes inspande voor het molenbehoud, maar zich ook sterk maakte om de molen een eigentijdse volwaardige rol te geven in de samenleving. Anno 2013 mag De Hollandsche Molen zich dan ook dé molenvereniging van Nederland noemen.



Bezoek de molenaar tijdens Nationale Molendag 2013!
Bron: de Hollandsche Molen, Geplaatst op 29-01-2013

"Helaas zal onze molen niet te bezoeken zijn"
De molen Houdt Braef Stant is particulier bezit waar in gewoond wordt. Dat houdt in de bezoekers op dit moment over de trappen door de privé vertrekken van de bewoners naar de molenzolders moet. 
Dat is om begrijpelijke redenen door de bewoners niet toegestaan.

Bij goed weer zal er bij de molen een stand zijn waar je wel de molenaar kan ontmoeten. Hij zal op enthousiaste wijze zijn verhaal graag aan u vertellen.
In de stand worden foto's en tekeningen van de molen getoond. Zo kan men toch een indruk van deze molen krijgen.


Altijd al willen weten wat het werk van molenaars inhoudt? U kunt het hen zelf vragen tijdens de Nationale Molendag op zaterdag 11 en zondag 12 mei 2013. Gedurende dit molenweekend zetten ruim 900 molens hun deuren open, speciaal voor u. Met molenmarkten, fietsroutes, kinderspelletjes en tal van andere activiteiten wordt uw bezoek een bijzondere beleving.
De 41ste Nationale Molendag staat in het teken van de vrijwilliger en de molenaar in het bijzonder. Dankzij hen kunnen de molens blijven draaien en zijn deze open voor het publiek. De molenaars vertellen u graag meer over hun werk, de molen en wat dit oeroude werktuig voor de buurt betekent. 
Dit jaar is extra feestelijke editie omdat vereniging De Hollandsche Molen haar 90ste verjaardag viert. Sinds 1923 zet deze landelijke organisatie zich in voor het beheer en behoud van wind- en watermolens in Nederland. Op de molens kunt u tijdens de Nationale Molendag meer informatie vinden over het werk van dé molenvereniging van Nederland. 

De Nationale Molendag wordt georganiseerd door vereniging De Hollandsche Molen in samenwerking met Het Gilde van Vrijwillige Molenaars en maakt deel uit van de BankGiroLoterij Molendagen. Wilt u weten welke molens in uw omgeving open zijn en wat er zoal te beleven is? Ga dan naar www.molens.nl/molendagen.

zaterdag 16 februari 2013

Windstil, wat doe je dan?

Vandaag was er geen wind en het werd ook niet verwacht.
Een molenaar op een molen die geen wind verwacht, wat doet hij dan op de molen?
Je kan direct denken aan schoonmaak werkzaamheden of onderhoud. Maar vandaag niet.
Onze leerling Hans was vroeg op de molen en ja, dan is het een mooi moment om te oefenen, wind of geen wind.
Allereerst het weer. De molenaar moet altijd weten welk weer er aan komt, "Nou Hans, vertel eens. Wat voor we krijgen we vandaag?". Hans antwoord:"Vandaag hebben we geen weer, de wind is op, het is mistig, het wordt vandaag niets". Maar het is wel mooi weer om met een bakje koffie even te turen op het weerkaartje en hier de bijzonderheden op te zien. De isobaren liggen ver uit elkaar, er is weinig of geen wind.
Na de koffie en het theoretische weer, weer naar buiten. Een beetje mistig en geen wind. We kletsen wat over het weer en de vraag is:"Waar komt de wind vandaan?" Het wiekenkruis staat op het zuiden, er zal dus gekruid moeten worden. Maar waar naar toe? Na wat heen en weer geloop is het duidelijk, het tocht uit het westen. We gaan de kap in en het kruiwerk smeren om de kap te kunnen draaien. Nu we toch boven zijn, even een theoretische en een praktische vraag aan Hans. Een moment om wat examenstof door te nemen.
Ja, zo duurt het draai klaar maken van de molen wel erg lang. Maar we hebben alle tijd, er is toch geen wind. Terug op de stelling, na het kruien van de kap, werd de standaard vraag gesteld: "Hoeveel zeil gaan we voorleggen?" Hans kijkt mij of hij het hoort donderen (onweer wordt vandaag niet verwacht):
"4 volle zeilen natuurlijk". Ik kijk Hans met ongeloof aan en vraagt:"Verwacht je dan dat het wiekenkruis vandaag gaat draaien?". Nee, natuurlijk niet - er is immers geen wind. Maar wel een leuke oefening voor Hans, dus hop het wiek in.

Nadat alles is op gezeild is het lunchpauze. We kletsen over koetjes en kalfjes. Zelf het schaap werd genoemd, zijn nieuw onderkomen staat naast de oprit. Daarna weer naar buiten om te zien welk weer in aantocht is. Het is opgeklaard en er staat een zuchtje wind. Met een beetje geluk zal zelfs de wieken zelfstandig één rondje weten te draaien. Draaien met de hand kan ook. We zien de wieken aan de overkant, Olst, stil staan. Er is natuurlijk niets frustrerender dan de wieken aan de overkant wel te zien draaien, terwijl het bij jezelf windstil is. Je kan natuurlijk ook de natuur een beetje helpen, om de overburen te plagen. Humor moet je soms zelf maken. Einde van de middag is het weer tijd om de zeilen op te ruimen. De molen zetten we veilig weg om de aankomende tijd goed door te komen. Normaal gaan we kijken hoeveel omwentelingen het wiekenkruis heeft gedraaid. Vandaag maar niet - het kan nooit veel zijn.