zaterdag 16 februari 2013

Windstil, wat doe je dan?

Vandaag was er geen wind en het werd ook niet verwacht.
Een molenaar op een molen die geen wind verwacht, wat doet hij dan op de molen?
Je kan direct denken aan schoonmaak werkzaamheden of onderhoud. Maar vandaag niet.
Onze leerling Hans was vroeg op de molen en ja, dan is het een mooi moment om te oefenen, wind of geen wind.
Allereerst het weer. De molenaar moet altijd weten welk weer er aan komt, "Nou Hans, vertel eens. Wat voor we krijgen we vandaag?". Hans antwoord:"Vandaag hebben we geen weer, de wind is op, het is mistig, het wordt vandaag niets". Maar het is wel mooi weer om met een bakje koffie even te turen op het weerkaartje en hier de bijzonderheden op te zien. De isobaren liggen ver uit elkaar, er is weinig of geen wind.
Na de koffie en het theoretische weer, weer naar buiten. Een beetje mistig en geen wind. We kletsen wat over het weer en de vraag is:"Waar komt de wind vandaan?" Het wiekenkruis staat op het zuiden, er zal dus gekruid moeten worden. Maar waar naar toe? Na wat heen en weer geloop is het duidelijk, het tocht uit het westen. We gaan de kap in en het kruiwerk smeren om de kap te kunnen draaien. Nu we toch boven zijn, even een theoretische en een praktische vraag aan Hans. Een moment om wat examenstof door te nemen.
Ja, zo duurt het draai klaar maken van de molen wel erg lang. Maar we hebben alle tijd, er is toch geen wind. Terug op de stelling, na het kruien van de kap, werd de standaard vraag gesteld: "Hoeveel zeil gaan we voorleggen?" Hans kijkt mij of hij het hoort donderen (onweer wordt vandaag niet verwacht):
"4 volle zeilen natuurlijk". Ik kijk Hans met ongeloof aan en vraagt:"Verwacht je dan dat het wiekenkruis vandaag gaat draaien?". Nee, natuurlijk niet - er is immers geen wind. Maar wel een leuke oefening voor Hans, dus hop het wiek in.

Nadat alles is op gezeild is het lunchpauze. We kletsen over koetjes en kalfjes. Zelf het schaap werd genoemd, zijn nieuw onderkomen staat naast de oprit. Daarna weer naar buiten om te zien welk weer in aantocht is. Het is opgeklaard en er staat een zuchtje wind. Met een beetje geluk zal zelfs de wieken zelfstandig één rondje weten te draaien. Draaien met de hand kan ook. We zien de wieken aan de overkant, Olst, stil staan. Er is natuurlijk niets frustrerender dan de wieken aan de overkant wel te zien draaien, terwijl het bij jezelf windstil is. Je kan natuurlijk ook de natuur een beetje helpen, om de overburen te plagen. Humor moet je soms zelf maken. Einde van de middag is het weer tijd om de zeilen op te ruimen. De molen zetten we veilig weg om de aankomende tijd goed door te komen. Normaal gaan we kijken hoeveel omwentelingen het wiekenkruis heeft gedraaid. Vandaag maar niet - het kan nooit veel zijn.



zondag 27 januari 2013

Jaarverslag 2012


Dit jaar zal het gaan gebeuren. Het examen voor Vrijwillig molenaar. Maar voordat het zover was heb ik de molen voor Gerard Duitemeijer in de rouw moeten zetten. Gerard is op 22 februari 2012 in het verpleeghuis in Heerde overleden. Hij is op 1 maart in Diepenveen begraven.

De korenmolen Houdt Braef Stand heeft dit jaar 26 keer gedraaid met een totaal van 35.273 omwentelingen. 
In deze dagen waren er een aantal met weinig omwentelingen ivm zeer weinig wind, door werkzaamheden en andere bezigheden (waaronder mijn examenperiode).
In januari is de molen op verschillende plaatsen opgeruimd. Zo zijn er oude materialen van de kapzolder afgehaald en opgeslagen op de stellingzolder. Er is deze maand ook een rookmelder in de kap gemonteerd. Begin februari is de schoorsteen vanaf de stellingzolder weggehaald en is het puin in maart uit de molen afgevoerd. In maart zijn er nieuwe 3 brandblussers in de molen geplaatst, één in de kap en twee op de stellingzolder.
Ook in maart is Sil Groenveld nog een keer langs gekomen ivm haar spreekbeurt over de molen in haar klas, groep 8, op de basisschool in Welsum. In april komt ze met haar zusje Sardee nog een keertje langs om ons te bedanken. Sil heeft een 9,5 voor haar spreekbeurt gehaald.
In april en mei heb ik mij op de Mölle van Bats in Veessen bij Gerrit Kouwehoven op het landelijke examen voor Vrijwillig Molenaar voorbereidt.

Op de 40ste Nationale Molendag, 12 mei, de molen gedraaid en kwam Hans van Elten aangelopen. Hij wilde meer van de molen weten en we raakte aan de praat. Na de koffie binnen en kennis gemaakt te hebben met Willeke Duitemeijer is Hans daarna vaak op de molen geweest.
De maandag daarna, 14 mei, heb ik mijn examen en ben ik geslaagd hiervoor, Vrijwillig Molenaar van het Gilde voor Vrijwillige Molenaars. Het examen was op de Mölle van Bats in Veesen. Het examen werd afgenomen door 3 examinatoren van de Hollandsche molen.
Hans van Elten gaat vanaf juli starten met de opleiding Vrijwillig molenaar en is regelmatig te zien voor de praktijk- en theorielessen.
Vanaf augustus ben ik gaan smeren met reuzel gemengd met grafiet. Hierdoor ging het kruien van de kap een stuk lichter. In deze maand heb ik ook de gebroken halssteen gevonden die waarschijnlijk in de molen heeft gelegen toen er nog met een houten as werd gedraaid.
In december stond het wiekenkruis naar het zuiden en is de ster weer in het wiek gezet.


zaterdag 26 januari 2013

De laatste sneeuw wegmalen

In de afgelopen weken heeft de molen met de kop in het oosten gestaan. Met gevolg dat er stuifsneeuw in de kap lag. Daar blijft het nog wel even vriezen.
Het begon deze ochtend nog redelijk rustig. Met 4 volle zeilen en een mooi tempo. In het begin van de middag kon dat wel eens gaan veranderen, meer wind uit het zuiden en wat sneeuwbuien. We zullen het wel zien. In een fris windje van -1,5 graden was het minder aangenaam op de stelling.
Vanaf half één ging het tempo van het wiekenkruis flink omhoog, met uitschieters boven de 90 enden. Eens kijken hoe dat gaat aflopen. Binnen 20 minuten moest de molen al een aantal keren flink uitrazen. Het moet toch niet te gek worden. Vrij vlot daarna tijd om te gaan zwichten naar 4 halve. Ja, dat scheelt, we komen nu niet meer boven de 60 enden en dat geeft de gelegenheid om wat foto's te schieten en een bakje koffie te gaan drinken.


Wel lekker om even bij de kachel te warmen. Vanaf half 2 vallen de eerste kleine vlokjes. Het zou ook niet veel meer dan dat worden. Wel ging natuurlijk de temperatuur omhoog en kwamen we om de 0 graden te zitten.
Om 3 uur bleef het tempo beperkt dus op de binnenroe de volle zeilen weer opgelegd. Zo moet een molen draaien.


zaterdag 12 januari 2013

De molen in het nieuwe jaar

Na lange tijd zijn we weer terug op de molen. Door allerlei oorzaken was er geen tijd gevonden om de molen in de laatste weken van het jaar te kunnen draaien. De ster heeft wel in de avonduren zijn stralen over Welsum laten schijnen. Dat was weer een mooi gezicht.


Gelukkig is het nu weer zo ver, vandaag  konden we weer de stellingdeuren openzetten. De buurman in Veessen, Gerrit, heeft last van hoogwater bij de molen. Vanaf onze stelling kan je het hoge water goed zien, en niet alleen voor de dijk. Gelukkig doet de pont naar Olst het weer en kan alles weer terug naar het oude.

Vandaag hebben we de ster uit het wiek gehaald en de voorbereidingen getroffen om te kunnen draaien. Leerling Hans loopt alle belangrijke punten in de molen langs en gaat dan met kruien en het opzeilen beginnen. Op zo'n lesdag wordt veel verteld, herhaald en geprobeerd. Daardoor draait de molen ook altijd wat later. Maar eerste de molen draaien en daarna de pauze.

Het is wel mooi weer, het zonnetje laat zich ook zien. Goed aankleden is belangrijk als je de hele dag buiten bent, het is maar 2 graden. Een klein briesje weet de molen toch nog draaiend te houden. Einde van de middag nog geen 1000 omwentelingen gemaakt.
Het was weer een prachtige dag, met rust en genot.

zaterdag 1 december 2012

De Ster in het wiek

Het is nu voor de tweede keer dat de ster in het wiek is geplaatst. Vandaag hebben we niet veel tijd om de ster in de molen te zetten. We hebben van Jozef en Lies hun 45 jaar huwelijksfeest.

Jozef de tuinman / groenverzorger en Lies helpt mee in de huishouding.
Vanmiddag hebben we in Klarenbeek een receptie met buffet.

Er staat toch een lekker windje, maar we hebben geen tijd om het wiekenkruis los te gooien. We hebben het bouwpakket van de ster in elkaar gezet. Vorig jaar heb ik hem volledig demontabel gemaakt om de ster door het jaar heen, goed te kunnen opslaan in de molen.

Nu komen alle onderdelen weer samen en vormt zich de ster met letverlichting. Nadat we even de ster zonder verlichting voor proef hebben opgehangen, werd het tijd voor een nieuwe traditie.


Ik had een Kerstliederen CD meegebracht. Deze in de CD-speler en daar klonken de herdertjes en viel de witte sneeuw (vooruit ziende blik van de molenaar?). Het was een mooi moment om een speculaas molenkoek te eten en volgend jaar zullen we ook de warme chocolademelk erbij op gaan slobberen. Zo bouw je een traditie die niet meer weg te denken is.

De ster hangt vanaf de eerste advent en zal tot in het nieuwe jaar elke avond vanaf 5 uur ’s middags tot ’s nachts 1 uur blijven branden.

Tot in het nieuwe jaar zal de ster blijven branden.

zaterdag 10 november 2012

De IJssel is weer zichtbaar

Zoals het in de afgelopen weken heeft gewaaid, zijn er alweer veel bladeren van de bomen. Langzaam komt het weide uitzicht vanaf de stelling weer te voorschijn. Als je hier boven staat kan je heel ver kijken - maar dan moeten de bladeren er wel af zijn. Daarom, de IJssel is weer zichtbaar.
In de afgelopen weken zijn er niet echt bijzonderheden gebeurd. Het is rustig op de molen. Achterstallig onderhoud en wat reparaties moeten nog wel gedaan worden, maar ik verwacht dat dat in het voorjaar kan worden opgepakt.

De molen heeft regelmatig gedraaid, maar in de laatste weken van het jaar kan het wat minder zijn. Ik heb wat andere verplichtingen die het draaien van de molen in de weg kan staan. Misschien kan ik doordeweeks af en toe terug komen. Ja, het blijft vrijwilligerswerk. Daarnaast mis ik collega molenaar die samen met mij de molen kan draaien, of wanneer ik er niet ben, de molen onder zijn hoede kan nemen.

Er moet nog heel wat gebeuren in de toekomst om de molen voor het publiek te openen. Één van de belangrijkste dingen zijn natuurlijk de financiële middelen om een buitentrap te kunnen plaatsen. Ook de binnenzijde van de molen moet wat aangepast worden.

Daarnaast moet er ook wat gedaan worden aan de hoge bomen om de molen. We zullen de koppen bij elkaar moeten steken om te zien wat er gedaan kan worden aan de windvang. Dat is dus de molenbiotoop. Hoe staat het met de omgeving tov de molen? Kan de molen met voldoende windvang draaien, nu en in de toekomst?

Zo zijn er nog wel wat punten die aangepakt moeten worden, maar alles heeft de tijd nodig en gaat nooit sneller dan dat het gaat. We gaan alweer naar het einde van het jaar, en ook daar zijn de voorbereidingen al voor gedaan. Wat dat is? Kijk nog even terug naar vorig jaar, misschien komt het dan boven??


vrijdag 5 oktober 2012

Stormachtig ?? Lekker windje.


Alles heeft zijn voor- en nadelen. Een prachtige zomer levert weinig wind. De hoge drukgebieden vliegen om ons heen. En daardoor weinig luchtverplaatsing. En laten we die nou net nodig hebben om een molen te laten draaien. Vandaag stond er zeer veel wind. Windkracht 4 tot 6 hebben we vandaag voorbij voelen komen. Omstreeks het middag uur was de wind het sterkst en dat kon je goed merken op de stelling. Regelmatig dat ik even mij moest vasthouden aan de stelling om niet omgeblazen te worden. Maar kan je dan nog draaien. Ja, dat is wel gebleken. Natuurlijk heb ik gedraaid zonder zeilen en stond het wiekenkruis iets onder de wind. Daardoor blies de wind niet haaks op het wiekenkruis en werd de windkracht hierdoor een stuk minder sterk.
 

Toch heb ik regelmatig 80 enden kunnen tellen, een prachtige snelheid voor een korenmolen. Een heel kort moment heb ik éénmaal zelfs 96 enden kunnen tellen. Maar met deze wind heeft de molen zich prima gehouden. Regelmatig heb ik de lagers van de as gecontroleerd en deze werden met extra smering met reuzel niet warm.
Ja, afgelopen vrijdag hadden we echt een mooie dag. De dag dat er weer voldoende lage drukgebieden om ons heen liggen, met veel wind en 's middags zelf tussen de wolken door de zon. Een mooiere dag kan een molenaar zich niet wensen.
Vandaag hebben we einde van de dag een record aan omwentelingen gemaakt - het aantal maal dat een wiekenkruis helemaal rond is gedraaid - ruim 3500 omwentelingen - en dat is een prachtig gezicht, zo'n vlot draaiende molen.
Met zo'n wind kan je natuurlijk ook het koren malen. Maar dat gaat nog niet op onze molen. Zoals je eerder heb kunnen lezen hebben we een nieuw koppel stenen, maar deze moet nog goed afgesteld worden. Daar zal de molenmaker nog voor terug komen.
Zo lang de molen bewoond zal zijn, zal er op zeer beperkte mate gemalen gaan worden. Het malen brengt toch de nodige overlast aan geluid en stof met zich mee. Maar alleen al het feit dat we met onze molen kunnen malen is een fantastische gedachte. In de toekomst zullen we zien wat er met de molen allemaal mogelijk is.